
രോഗങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ശരീരത്തിന്റെ കഴിവ്
Dr. Kesavan V.G
Assistant professor
Department of samhita siddhanta
Ashtamgam ayurveda college, vavanoor, koottanad
ആമുഖം
“ശക്തമായ ശരീരം എന്നത് ഒരിക്കലും രോഗം വരാത്ത ശരീരം എന്നല്ല; രോഗങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനും രോഗബാധയുണ്ടായാൽ വേഗത്തിൽ സുഖം പ്രാപിക്കാനും കഴിയുന്ന ശരീരമാണ്.”
ആയുർവേദത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു ആശയമാണ് വ്യാധിക്ഷമത്വം . രോഗങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനും, രോഗം വരുന്നത് തടയാനും, രോഗബാധ ഉണ്ടായാൽ അതിൽ നിന്ന് സുഖം പ്രാപിക്കാനും ശരീരത്തിനുള്ള കഴിവിനെയാണ് ലളിതമായി വ്യാധിക്ഷമത്വം എന്ന് പറയുന്നത്.
ഇന്ന് നമ്മൾ പലപ്പോഴും “ഇമ്യൂണിറ്റി” അഥവാ രോഗപ്രതിരോധശേഷി എന്ന പദം കേൾക്കാറുണ്ട്. ആയുർവേദത്തിലെ വ്യാധിക്ഷമത്വം അതിനേക്കാൾ വിശാലമായ ഒരു ആശയമാണ്. ഒരേ രോഗാണുവുമായി സമ്പർക്കം ഉണ്ടായിട്ടും ചിലർക്ക് രോഗം വരാതിരിക്കുകയും ചിലർക്ക് എളുപ്പത്തിൽ രോഗം ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ഈ ആശയം സഹായിക്കുന്നു.
എന്താണ് വ്യാധിക്ഷമത്വം?
സംസ്കൃതത്തിലെ “വ്യാധി” എന്നത് രോഗം എന്നും “ക്ഷമത്വം” എന്നത് സഹിക്കാനും പ്രതിരോധിക്കാനും അതിജീവിക്കാനുമുള്ള കഴിവ് എന്നും അർത്ഥമാക്കുന്നു. വ്യാധിക്ഷമത്വം ഒരാളുടെ ശരീര ബലത്തിനെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു. അഥവാ ആയുർവേദത്തിൽ ‘ബലം’ എന്നു പറയുന്നതും വ്യാധിക്ഷമത്വത്തിനെ സൂചിപ്പിക്കുന്നതാണ്.
ബലത്തിനെ 3 ഭേദങ്ങൾ ആയിട്ട് പറയുന്നുണ്ട്. അവയാണ് സഹജം, കാലജം, യുക്തികൃതം.
സഹജം (innate immunity)– എന്നത് ജനിതകമായി ലഭിക്കുന്നതാണ്. ശുക്ലത്തിന്റെയും ശോണിതത്തിന്റെയും ഗുണമേന്മ, മാതാവിന്റെ ഗര്ഭകാലത്തെ ആഹാരവിഹാരങ്ങൾ മുതലായവയെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നതാണ്.
കാലജം – എന്നത് ഋതുക്കൾക്ക് അനുസരിച്ചും വയസ്സിനു അനുസരിച്ചുമുള്ള ബലമാണ്. ഋതുവിൽ ഉണ്ടാവുന്ന ഉഷ്ണ ശീത അധിക്യത്തിനനുസരിച് ബലത്തിൽ ആധിക്യമോ കുറവോ ഉണ്ടാകുന്നു. അതുപോലെ തന്നെ വയസ്സിനു അനുസരിച്ചും ബലത്തിൽ ഉണ്ടാകുന്ന വ്യത്യാസങ്ങൾ .
യുക്തികൃതം – നമ്മുടെ ആഹാരത്തിലൂടെയും ചേഷ്ടകളിലൂടെയും അർജിച്ചെടുക്കുന്ന ബലമാണ് യുക്തികൃതം. ഇതിനെ aquired immunity യുമായി താരതമ്യപ്പെടുത്താം. ഈ 3 തരത്തിൽ ഉള്ള ബലങ്ങളിൽ നമുക്ക് നിയന്ത്രണവിധേയമായിട്ടുള്ളത് യുക്തികൃതം മാത്രമാണ്. പു തുമയുള്ളതും, പോഷകസമൃദ്ധവും, കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും ആയിട്ടുള്ള ആഹാരം, ശരിയായ രീതിയിൽ ഉള്ള വ്യായാമം, ഉറക്കം മുതലായവ ശരീരത്തിലെ ധാതുക്കളെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുകയും അങ്ങനെ യുക്തികൃതം എന്ന ഈ ബലത്തെ ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
നല്ല വ്യാധിക്ഷമത്വം അഥവാ ബലമുള്ള ഒരാൾക്ക്: രോഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നതിനെ കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയും. രോഗകാരികളായ ഘടകങ്ങളെ ശരീരത്തിന് കൂടുതൽ ഫലപ്രദമായി നേരിടാൻ കഴിയും. രോഗം വന്നാലും അതിൽ നിന്ന് മെച്ചമായി സുഖം പ്രാപിക്കാൻ കഴിയും. അതിനാൽ, രോഗമില്ലാത്ത അവസ്ഥ മാത്രമല്ല ആരോഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷണം. ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക സമതുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താനും വിവിധ പ്രതികൂല സാഹചര്യങ്ങളെ ശരിയായി നേരിടാൻ കഴിയുന്നതും നല്ല ആരോഗ്യത്തിന്റെ ലക്ഷണമാണ്.
നമ്മുടെ രോഗപ്രതിരോധശേഷിയെ എന്തെല്ലാം സ്വാധീനിക്കുന്നു?
വ്യാധിക്ഷമത്വത്തെ പല ഘടകങ്ങളും സ്വാധീനിക്കുന്നതായി ആയുർവേദം പറയുന്നു.
1. നല്ല ദഹനശക്തി
ആയുർവേദത്തിൽ അഗ്നി അഥവാ ദഹന-പാചന ശക്തിക്ക് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനമാണ് നൽകുന്നത്. ഭക്ഷണം ശരിയായി ദഹിക്കുകയും ശരീരത്തിന് ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ ലഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് ആരോഗ്യത്തിന് അടിസ്ഥാനമാണ്. ക്രമരഹിതമായ ഭക്ഷണം, അമിതമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ, ദഹിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടുള്ള ഭക്ഷണം, നിരന്തരം ജങ്ക് ഫുഡ് കഴിക്കൽ, വിശപ്പില്ലാതെ ഭക്ഷണം കഴിക്കൽ തുടങ്ങിയവ ദഹനത്തെ ബാധിക്കുന്നു അതു മൂലം ശരീര ധാതുക്കൾക്ക് ശരിയായ പോഷണം നടക്കുന്നില്ല. ദഹനപ്രക്രിയ കൃത്യമായി നടക്കാത്തതുമൂലം ശരീരത്തിൽ ദഹിക്കാത്തതും വിഷാംശമുള്ളതുമായ അവശിഷ്ടങ്ങൾ (Toxic, undigested metabolic waste) അടിഞ്ഞുകൂടുന്നു. അത് പല രോഗങ്ങളെയും ഉണ്ടാക്കുന്നു.
2. പോഷകസമൃദ്ധമായ ഭക്ഷണം
ശരീരത്തിലെ വിവിധ ധാതുക്കളെയും അവയവങ്ങളെയും പോഷിപ്പിക്കാൻ ആവശ്യമായ ഘടകങ്ങൾ ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണത്തിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു. ആയുർവേദത്തിൽ സാമാന്യമായി പറയുന്നത് എ ല്ലാ രസങ്ങളും (മധുരം, പുളി, ഉപ്പ്, etc..)ചേർന്നിട്ടുള്ള സമീകൃതമായ ആഹാരമാണ് ആരോഗ്യമുള്ള ഒരാൾ ശീലിക്കേണ്ടത് എന്നാണ്. ഏതെങ്കിലും ഒരു രസം വളരെ കൂടുതലായി ഉപയോഗിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങളെ കൂട്ടുകയും അത് ധാതു പുഷ്ടിയെ ബാധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. കൂടാതെ പുതുമയുള്ളതും, പോഷകസമൃദ്ധവും, കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും, ശരിയായി തയ്യാറാക്കിയതുമായ ഭക്ഷണമാണ് പൊതുവെ ഉചിതം.
3. മതിയായ ഉറക്കം
ആഹാരം പോലെ തന്നെ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ് ഉറക്കവും. നല്ല ഗുണമേന്മയുള്ള ഉറക്കം ശരീരത്തിനും മനസ്സിനും വിശ്രമവും പുനരുജ്ജീവനവും നൽകുന്നു. ക്രമരഹിതമായ ഉറക്കം, ഉറക്കക്കുറവ്, ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഉടനേ ഉറങ്ങുന്നത്, പകലുറക്കം,രാത്രിയിൽ വളരെ വൈകി ഉറങ്ങുന്ന ശീലം എന്നിവ ക്രമേണ ശരീരത്തിന്റെ പൊതുവായ ശക്തിയെ ബാധിക്കാം.
4. മാനസികാരോഗ്യം
ശരീരത്തോടൊപ്പം മനസ്സിനും ആയുർവേദം വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു. ദീർഘകാലം തുടരുന്ന സമ്മർദ്ദം, ഭയം, കോപം, ഉത്കണ്ഠ തുടങ്ങിയവ ആരോഗ്യത്തെ ബാധിക്കാം. ശാന്തമായ മനസ്സ്, നല്ല കുടുംബ-സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ, വിശ്രമം, ധ്യാനം, യോഗ തുടങ്ങിയവ മാനസികാരോഗ്യത്തിന് സഹായകരമാണ്.
5. ക്രമബദ്ധമായ ജീവിതശൈലി
ശരിയായ ദിനചര്യ പാലിക്കുന്നത് ശരീരത്തിലെ ദോഷങ്ങൾ, അഗ്നി, ധാതുക്കൾ, മലങ്ങൾ എന്നിവയുടെ സമതുലിതാവസ്ഥ നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു.
കൃത്യമായ ഭക്ഷണസമയം, ആവശ്യമായ ശാരീരിക വ്യായാമം, മതിയായ ഉറക്കം, വ്യക്തിശുചിത്വം, കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായ ജീവിതരീതി എന്നിവ ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്.
6. ശാരീരിക ശക്തി
ക്രമമായും മിതമായും ചെയ്യുന്ന വ്യായാമം ശരീരത്തിന്റെ ശക്തിയും പ്രവർത്തനക്ഷമതയും നിലനിർത്താൻ സഹായിക്കുന്നു. ദഹനശക്തി കൂട്ടുകയും ആഹാരത്തിന്റെ absorption ന് സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. എന്നാൽ വ്യായാമത്തിന്റെ തോത് ഓരോരുത്തരുടെയും പ്രായം, ശരീരപ്രകൃതി, ആരോഗ്യസ്ഥിതി, ശാരീരിക ശേഷി എന്നിവയ്ക്ക് അനുസരിച്ചായിരിക്കണം. അമിതമായ വ്യായാമം ഒഴിവാക്കണം.
വ്യാധിക്ഷമത്വം എങ്ങനെ മെച്ചപ്പെടുത്താം?
എല്ലാവരെയും രോഗങ്ങളിൽ നിന്ന് പൂർണ്ണമായി സംരക്ഷിക്കുന്ന ഒരു മരുന്നില്ല. ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതരീതിയിലൂടെയും ശരീരശക്തിയെ ക്രമേണ മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നതിലൂടെയും ഉള്ള ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിനാണ് ആയുർവേദം പ്രാധാന്യം നൽകുന്നത്.
ചില ലളിതമായ മാർഗങ്ങൾ:
- ദഹനശേഷിക്ക് അനുസരിച്ച് ഭക്ഷണം കഴിക്കുക.
- പുതുതായി തയ്യാറാക്കിയതും (പഴകിയതല്ലാത്തത്) പോഷകസമൃദ്ധവുമായ ഭക്ഷണം തിരഞ്ഞെടുക്കുക.
- അമിതമായി ഭക്ഷണം കഴിക്കരുത്.
- മധുരം,പുളി, ഉപ്പ് തുടങ്ങിയ എല്ലാ രസങ്ങളും ഭക്ഷണത്തിൽ ഉൾപെടുത്തുക
- ഭക്ഷണത്തിനും ഉറക്കത്തിനും കൃത്യമായ സമയം പാലിക്കുക.
- ക്രമമായി വ്യായാമം ചെയ്യുക, എന്നാൽ അമിതമായ അധ്വാനം ഒഴിവാക്കുക.
- മാനസിക സമ്മർദ്ദം കുറയ്ക്കുക.
- യോഗ, ധ്യാനം, പ്രാർത്ഥന, വിശ്രമം, ഹോബികൾ എന്നിവ സഹായകരമാകാം.
- കാലാവസ്ഥയ്ക്ക് അനുസരിച്ചുള്ള ജീവിതരീതി പിന്തുടരുക.
- കാലാവസ്ഥയും ഋതുവും അനുസരിച്ച് ഭക്ഷണത്തിലും ജീവിതശൈലിയിലും ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുക
- വ്യക്തിശുചിത്വം പാലിക്കുക.
- പകർച്ചവ്യാധികളുടെ കാലത്ത് ആവശ്യമായ പൊതുജനാരോഗ്യ മുൻകരുതലുകളും പാലിക്കുക.
- രസായന ചികിത്സകൾ ഉചിതമായി ഉപയോഗിക്കുക.
രസായന ചികിത്സ
ആയുർവേദത്തിൽ രസായനം എന്നത് ആരോഗ്യവും ശരീരശക്തിയും പോഷണവും ആരോഗ്യകരമായ വാർധക്യവും ഉണ്ടാക്കുന്ന വിവിധ ചികിത്സാ രീതികൾക്കും ഔഷധപ്രയോഗങ്ങൾക്കും ഉപയോഗിക്കുന്ന പദമാണ്. ഓരോ വ്യക്തിയുടെയും ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്ക് അനുസരിച്ച് യോഗ്യനായ ആയുർവേദ വിദഗ്ധന്റെ നിർദേശപ്രകാരം മാത്രമേ ഇവ ഉപയോഗിക്കാവൂ.
ഇതൊക്കെ ശീലിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ധാതുക്കൾക്ക് നല്ല പോഷണവും രോഗകാരണങ്ങളെ പ്രതിരോധിക്കാനുള്ള ക്ഷമതയും ഉണ്ടാക്കുന്നു. കൂടാതെ ശരീരത്തിൽ രോഗകാരണമായ ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാവാനുള്ള സാധ്യത കുറയുന്നു,
എല്ലാവരുടെയും വ്യാധിക്ഷമത്വം ഒരുപോലെയല്ല. ഓരോ വ്യക്തിയിലും രോഗപ്രതിരോധശേഷി വ്യത്യസ്തമായിരിക്കും. പ്രായം, പ്രകൃതി, ദഹനശക്തി, പോഷണം, ഉറക്കം, മാനസികാവസ്ഥ, ശാരീരികശക്തി, പരിസ്ഥിതി, കാലാവസ്ഥ, ജീവിതശൈലി തുടങ്ങിയ ഘടകങ്ങൾ വ്യാധിക്ഷമത്വത്തെ സ്വാധീനിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഒരാൾക്ക് അനുയോജ്യമായ ഭക്ഷണമോ ജീവിതരീതിയോ മരുന്നോ മറ്റൊരാൾക്കും അതേ രീതിയിൽ അനുയോജ്യമാകണമെന്നില്ല.
ഉപസംഹാരം
വ്യാധിക്ഷമത്വം എന്നത് “ഒരിക്കലും രോഗം വരില്ല” എന്നർത്ഥമല്ല. ആരോഗ്യമുള്ള ഒരാൾക്കും ചിലപ്പോൾ അണുബാധയോ മറ്റ് രോഗങ്ങളോ ഉണ്ടാകാം. എന്നാൽ നല്ല വ്യാധിക്ഷമത്വമുള്ള ശരീരത്തിന് രോഗകാരികളായ ഘടകങ്ങളെ നേരിടാനും രോഗബാധയുണ്ടായാൽ ശരിയായ രീതിയിൽ സുഖം പ്രാപിക്കാനും കൂടുതൽ കഴിവുണ്ടാകും. അതുകൊണ്ട് ഗുളികകളെയോ സപ്ലിമെന്റുകളെയോ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നതിന് പകരം ശരിയായ ഭക്ഷണം, നല്ല ദഹനം, മതിയായ ഉറക്കം, കൃത്യമായ വ്യായാമം, മാനസികസമതുലിതാവസ്ഥ, അനുയോജ്യമായ ജീവിതരീതി എന്നിവയിലൂടെ ആരോഗ്യത്തെ സംരക്ഷിക്കുകയാണ് പ്രധാനമെന്ന് ആയുർവേദം പഠിപ്പിക്കുന്നു.
ഓർമ്മിക്കുക
“നാം ആരോഗ്യവാന്മാരായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ് രോഗപ്രതിരോധത്തിനുള്ള ഏറ്റവും ലളിതമായ മാർഗങ്ങളിൽ ഒന്ന്.”